Zmiany w Karcie Nauczyciela 2025 – 2026

Zmiany w Karcie Nauczyciela 2025 – 2026

Opublikowano projekt nowelizacji zawierający duże zmiany w Karcie Nauczyciela. Planowane zmiany mają znacząco wpłynąć na warunki pracy, rozwój zawodowy oraz wynagradzanie nauczycieli. Wśród propozycji znalazły się nowe rozwiązania obejmujące zarówno kwestie płac, czasu pracy jak i awansu zawodowego. W założeniach celem zmian jest unowocześnienie systemu oświaty oraz zwiększenie atrakcyjności zawodu nauczyciela.

Nagroda jubileuszowa dla nauczycieli za 45 lat pracy

Pierwsza z licznych planowanych zmian w Karcie Nauczyciela ma polegać na:

W ten sposób stawki nagrody jubileuszowej nauczycieli i pracowników niepedagogicznych zostaną ujednolicone. Rozwiązanie to w swych założeniach ma zachęcić nauczycieli z dłuższym stażem pracy do pozostania w zatrudnieniu.

Odprawa emerytalno-rentowa w Karcie Nauczyciela taka jak w ustawie o pracownikach samorządowych

Ujednolicenie ma dotyczyć także odprawy emerytalno-rentowej dla nauczycieli. Art. 87 Karty Nauczyciela stanowi, że odprawa taka wynosi równowartość 2- albo 3-miesięcznego ostatnio pobieranego wynagrodzenia. W następstwie zaplanowanych zmian odprawa wyniesie równowartość:

W stażu uprawniającym do odprawy będzie uwzględniane nie tylko zatrudnienie na stanowisku nauczyciela.

Czy to oznacza, że nauczyciele, którzy otrzymali wypowiedzenie w trybie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, a jednocześnie przejdą na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenie kompensacyjne, będą mogli otrzymać dwie odprawy w wysokości 6-miesięcznego wynagrodzenia (6+6)? Okazuje się, że nie. W projekcie przewidziano bowiem, że w przypadku zbiegu z prawem do odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy wypłacona zostanie jedynie połowa odprawy emerytalno-rentowej.

Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa – ujednolicone zasady i nowy termin płatności

Aktualnie zasady obliczania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa przyjmowane są na poziomie danego organu prowadzącego – w regulaminie wynagradzania. Rozwiązanie to zapewnia autonomię, ale jednocześnie rodzi ryzyko wprowadzania rozwiązań sprzecznych z prawem. Kolejna proponowana zmiana w Karcie Nauczyciela na te wątpliwości wyeliminować. Przewidziano bowiem metodę obliczania tego wynagrodzenia, która przedstawia się następująco.

A = B : C gdzie

Druga ze zmian dotyczących wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa ma polegać na przesunięciu płatności tego wynagrodzenia na 5. dzień kolejnego miesiąca.

Co z wynagrodzeniem za zaplanowane a niezrealizowane godziny ponadwymiarowe

Zmiany dotyczą także wskazania, w jakich przypadkach wynagrodzenie będzie przysługiwało za zaplanowane a niezrealizowane godziny ponadwymiarowe. Aktualnie kwestię tę należy oceniać w kontekście gotowości do pracy w godzinach ponadwymiarowych. Po zmianach zasadą będzie płatność wynagrodzenia za przydzielone i zrealizowane godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych. Wyjątkowo jednak wynagrodzenie zostanie zapłacone również w przypadku gdy:

Nagrody dla nauczycieli – zmodyfikowane zasady naliczania funduszy

Kolejną zmianą w Karcie Nauczyciela ma być doprecyzowanie sposobu ustalania środków na nagrody dla nauczycieli za ich osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze przewidzianych w budżetach wojewodów. Środki te mają być wyodrębniane w kwotach proporcjonalnych do liczby nauczycieli zatrudnionych w danym województwie. Nie planuje się natomiast zmian dotyczących uprawnień nauczycieli w zakresie nagród za osiągnięcia.

Wróci ochrona przedemerytalna dla nauczycieli

Dotychczas nauczyciele zatrudnieni na podstawie mianowania nie mogli powoływać się na tzw. ochronę przedemerytalną czyli ochronę przed rozwiązaniem stosunku pracy w okresie 4 lat przed nabyciem uprawnień emerytalnych. Brak takiej ochrony potwierdzono w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego. Jednocześnie nie wykluczono jej w przypadku nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Różnice w ochronie pomiędzy nauczycielami zatrudnionymi na podstawie mianowania a umowy o pracę uznane zostały za nieuzasadnione choćby przez RPO.

Kolejna proponowana zmiana w Karcie Nauczyciela ma te wątpliwości rozwiać, wprowadzając jednolite zasady ochrony przedemerytalnej. W projekcie przewidziano zakaz rozwiązania pracy nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania albo umowy o pracę na czas nieokreślony, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Od tej reguły przewidziane zostały jednak wyjątki dotyczące m.in. rozwiązania stosunku pracy w przypadku częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w dotychczasowym wymiarze zajęć.

Godziny ponadwymiarowe nie tylko w szkole

Aktualnie przydział godzin ponadwymiarowych jest możliwy tylko w szczególnych wypadkach, podyktowanych wyłącznie koniecznością realizacji programu nauczania. To w praktyce ogranicza możliwość przydzielania takich zajęć tylko do szkół. Z tego względu zaproponowano zniesienie tego ograniczenia i wprowadzenie możliwości przydziału godzin ponadwymiarowych w szczególnych przypadkach wynikających z potrzeb szkoły, przedszkola lub placówki oświatowej

Ograniczenia w przydziale doraźnych zastępstw za nieobecnych nauczycieli

Z drugiej strony w projekcie przewidziano ograniczenia w przydziale godzin doraźnych zastępstw. Godziny te nie będą mogły być przydzielane w czasie, w którym nauczyciele nie mogą być realizowane w czasie realizacji przez nauczyciela zajęć ustalonych w planie zajęć tego nauczyciela. Wyjątek będzie jednak dotyczył m.in. przypadku gdy z przyczyn dotyczących szkoły w danym dniu nauczyciel nie mógłby zrealizować zajęć wynikających z obowiązującego go tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć. W takim przypadku nauczyciel będzie realizował doraźne zastępstwa w ramach ustalonego wynagrodzenia.

Ujednolicenie pensum nauczycieli kształcenia zawodowego

Obecnie nauczyciele teoretycznych przedmiotów zawodowych podlegają 18-godzinnemu tygodniowemu obowiązkowemu wymiarowi godzin zajęć nauczycieli. Z kolei tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć nauczycieli praktycznej nauki zawodu określa organ prowadzący na poziomie do 20 godzin. Zaproponowano w związku z tym ujednolicenie pensum nauczycieli kształcenia zawodowego poprzez wprowadzenie jednolitego wymiaru 18 godzin.

Pensum uśrednione – doprecyzowanie

Tzw. pensum uśrednione to pensum nauczycieli, dla których plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego. Zasady jego obliczania określane są w odrębnych uchwałach organów prowadzących. W projekcie doprecyzowano upoważnienie do wydawania tych uchwał poprzez ograniczenie wyłącznie do nauczycieli, dla których ustalony plan zajęć w pewnych okresach roku szkolnego nie wyczerpuje obowiązującego tych nauczycieli tygodniowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych.

Awans zawodowy nauczycieli – umowa na czas nieokreślony już po roku przygotowania do zawodu

Planowane zmiany nie omijają również awansu zawodowego i związanym z nim zasad zatrudniania nauczycieli początkujących. W projekcie przewidziano skrócenie czasu trwania pierwszej umowy o pracę zawieranej z nauczycielem początkującym. Zawarcie z nim umowy o pracę na czas nieokreślony ma być możliwe już po pierwszym roku zatrudnienia na czas określony (wymogiem będzie przepracowanie minimum 11 miesięcy).

Zmiana ta w swych założeniach ma zachęcić do rozpoczęcia kariery zawodowej nauczyciela.

W związku z tym zmodyfikowane zostaną także zasady zatrudniania nauczycieli bez przygotowania pedagogicznego.

Ocena pracy nauczyciela i obserwacja zajęć w pierwszym roku przygotowania do zawodu

W konsekwencji nauczyciel początkujący ma mieć ustalaną pierwszą ocenę pracy już w pierwszym roku przygotowania do zawodu przed awansem na stopień nauczyciela mianowanego, a konkretnie po upływie co najmniej 8 miesięcy odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, ale nie później niż w 11 miesiącu tego przygotowania. W tym samym roku nauczyciel ma mieć organizowaną pierwszą obserwację zajęć.

30 dni roboczych na ustalenie oceny pracy po ustaniu zatrudnienia nauczyciela

To nie jedyna planowana zmiana dotycząca oceny pracy. Zakłada się także wydłużenie – z 21 dni kalendarzowych do 30 dni roboczych – terminu na ustalenie oceny pracy nauczyciela początkującego i mianowanego w przypadku ustania zatrudnienia.

Zmiany w uzasadnieniu oceny pracy

Kolejna ze zmian polega na wprowadzeniu obowiązku odniesienia się do każdego kryterium oceny pracy w uzasadnieniu tej oceny. W związku z tym dobrym rozwiązaniem będzie stosowanie tabeli.

Przygotowanie do zawodu tylko w jednej szkole

W przypadku zatrudnienia w więcej niż jednej szkole w wymiarze wynoszącym minimum ½ w każdej ze szkół nauczyciel będzie inaczej niż obecnie odbywał przygotowanie tylko w jednej ze szkół. Będzie to szkoła wskazana przez nauczyciela jako podstawowe miejsce zatrudnienia.

Urlop dla poratowania zdrowia a emerytura

Zgodnie z art. 73 ust. 2 Karty Nauczyciela możliwe jest skorzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia przez nauczyciela do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc nabycia uprawnień emerytalnych. Ograniczenie to jest dotkliwe dla nauczycieli zwłaszcza w kontekście wprowadzonej w 2024 r. emerytury stażowej.

W projekcie pojawiło się odstępstwo od tego ograniczenia – z urlopu zdrowotnego będą mogli skorzystać nauczyciele z uprawnieniami emerytalnymi, ale tylko w celu leczenia lub rehabilitacji uzdrowiskowej.

Komisje dyscyplinarne niezależne w większym stopniu niż obecnie

Podczas prac Zespołu ds. pragmatyki zawodowej zapowiedziano zmiany zmierzające do usprawnienia postępowań wyjaśniających i dyscyplinarnych nauczycieli. Nie zostały one jednak skonkretyzowane w projekcie poza rozwiązaniem zwiększającym niezależność komisji dyscyplinarnej. Komisja ma nadal działać przy właściwym wojewodzie, przy czym – inaczej niż dotychczas – nie będzie on mógł przekazać swoich kompetencji dotyczących komisji kuratorowi oświaty.

Zmiany w Karcie Nauczyciela mają wchodzić w życie w następujących terminach:

Świadczenie kompensacyjne dla kolejnych grup nauczycieli

W projekcie przewidziano także zmiany w zakresie świadczenia kompensacyjnego. Ze świadczenia będą mogli skorzystać nauczyciele, którym do tej pory ono nie przysługiwało, zatrudnieni w każdej szkole i placówce oświatowej, w tym także w:

W projekcie nie uwzględniono natomiast zapowiadanego wydłużenia możliwości korzystania z nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego do 2042 r. Być może rozwiązanie to zostanie przedstawione w ramach innej nowelizacji.